Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων: η φροντίδα δεν χωρά σε μία ημέρα
Στις 4 Οκτωβρίου στρέφουμε το βλέμμα στα ζώα που ζουν δίπλα μας και σε εκείνα που χρειάζονται τον χώρο τους στη φύση. Ένα αφιέρωμα στην υπεύθυνη υιοθεσία, την ευζωία και τη φροντίδα που συνεχίζεται όλο τον χρόνο.
Ένας σκύλος που περιμένει τη βόλτα του στην πόρτα. Μια γάτα που αναζητά ένα ήσυχο σημείο στο σπίτι. Ένα αδέσποτο που περνά ανάμεσα στα αυτοκίνητα. Ένα άγριο ζώο που χρειάζεται χώρο για να ζήσει μακριά από εμάς. Διαφορετικές εικόνες, με ένα κοινό ερώτημα: πόσο χώρο αφήνουμε στις ανάγκες των άλλων πλασμάτων μέσα στην καθημερινότητά μας;
Η Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων, στις 4 Οκτωβρίου, προσφέρει μια αφορμή να δούμε αυτή τη σχέση πιο προσεκτικά. Η διεθνής πρωτοβουλία World Animal Day, που υποστηρίζεται από το Naturewatch Foundation, έχει ως στόχο την ενίσχυση της προστασίας και της ευζωίας των ζώων. Η ημερομηνία συνδέεται με τη γιορτή του Αγίου Φραγκίσκου της Ασίζης. Το σημερινό της μήνυμα, όμως, απευθύνεται σε όλους: η φροντίδα χρειάζεται γνώση, συνέπεια και πράξεις.
Στην παραμονή της φετινής ημέρας, αξίζει να κρατήσουμε κάτι περισσότερο από μια φωτογραφία ή μια συγκινητική ανάρτηση. Να αναρωτηθούμε τι μπορούμε να αλλάξουμε από αύριο — και τι θα συνεχίσουμε να κάνουμε όταν η επέτειος περάσει.
Ευζωία: περισσότερα από ένα γεμάτο μπολ
Το φαγητό και το νερό είναι απαραίτητα, αλλά δεν αρκούν. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων (WOAH) περιλαμβάνει στις βασικές αρχές του τις «πέντε ελευθερίες»: προστασία από πείνα και δίψα, φόβο και έντονη δυσφορία, σωματική ή θερμική καταπόνηση, πόνο, τραυματισμό και ασθένεια, καθώς και δυνατότητα έκφρασης φυσιολογικής συμπεριφοράς.
Αυτό το πλαίσιο μας βοηθά να κοιτάμε πέρα από την επιβίωση. Ένα ζώο χρειάζεται κατάλληλο περιβάλλον, ασφάλεια και φροντίδα που ανταποκρίνεται στο είδος του. Η ουσιαστική ερώτηση δεν είναι μόνο «έφαγε σήμερα;», αλλά και «μπορεί να ξεκουραστεί, να κινηθεί και να ζήσει χωρίς διαρκή φόβο;».
Η υιοθεσία αρχίζει πριν ανοίξει η πόρτα του σπιτιού
Η απόφαση να υποδεχτούμε ένα ζώο δεν ολοκληρώνεται τη στιγμή που το παίρνουμε αγκαλιά. Αρχίζει με μια ειλικρινή συζήτηση: έχουμε τον χρόνο, τον χώρο και την οικονομική δυνατότητα; Ποιος θα το φροντίζει όταν εργαζόμαστε, ταξιδεύουμε ή αρρωσταίνουμε; Συμφωνούν όσοι ζουν μαζί μας; Μπορούμε να ανταποκριθούμε και στις ανάγκες που θα προκύψουν όσο μεγαλώνει;
Η συγκίνηση είναι ανθρώπινη, αλλά ένα ζώο δεν πρέπει να γίνεται δώρο έκπληξη ή επιλογή της στιγμής. Η υπεύθυνη υιοθεσία χρειάζεται ενημέρωση για τον χαρακτήρα, το ιστορικό και τις ανάγκες του, καθώς και χρόνο γνωριμίας με τους ανθρώπους που το φροντίζουν. Η ηλικία ή μια ιδιαίτερη ανάγκη δεν ακυρώνει τη δυνατότητα ενός καλού δεσμού· απαιτεί, όμως, ρεαλιστική προετοιμασία.
Στην Ελλάδα, η Πανελλήνια Πλατφόρμα Υιοθεσίας Αδέσποτων Ζώων Συντροφιάς της ψηφιακής πύλης pet.gov.gr προσφέρει επίσημη δυνατότητα αναζήτησης. Αγγελίες καταχωρίζουν οι αρμόδιοι δήμοι, εγγεγραμμένες φιλοζωικές οργανώσεις και καταφύγια. Η εκδήλωση ενδιαφέροντος ακολουθείται από επικοινωνία με τον διαχειριστή του ζώου και, όταν η υιοθεσία προχωρήσει, υπογραφή σύμβασης. Η αναζήτηση στην οθόνη είναι η αρχή της διαδικασίας.
Η καθημερινή φροντίδα έχει και πρακτική πλευρά
Η Αμερικανική Κτηνιατρική Ένωση (AVMA) επισημαίνει ότι η επιλογή σκύλου συνοδεύεται από καθημερινές ανάγκες διατροφής, περιποίησης, κίνησης και παιχνιδιού. Ο κτηνίατρος μπορεί να καθοδηγήσει τον ιδιοκτήτη για την πρόληψη, τους εμβολιασμούς, την προστασία από παράσιτα, τη διατροφή και τον έλεγχο της αναπαραγωγής, με βάση το συγκεκριμένο ζώο.
Αντί να αντιγράφουμε τυχαίες συμβουλές, οργανώνουμε τη φροντίδα του δικού μας συντρόφου μαζί με τον κτηνίατρο. Παρατηρούμε αλλαγές στην όρεξη, την κίνηση ή τη συμπεριφορά και ζητούμε αξιολόγηση όταν κάτι μας ανησυχεί. Δεν χορηγούμε ανθρώπινα φάρμακα ή θεραπείες που βρήκαμε σε μια ανάρτηση.
Εξίσου σημαντική είναι η ταυτοποίηση. Η επίσημη πύλη pet.gov.gr περιγράφει την ηλεκτρονική σήμανση σκύλων και γατών και την καταχώρισή τους στο Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς από πιστοποιημένους κτηνιάτρους. Ζητούμε να ελεγχθούν η καταχώριση και τα στοιχεία επικοινωνίας μας. Το μικροτσίπ είναι μέσο ταυτοποίησης, όχι συσκευή που παρακολουθεί διαρκώς τη θέση του ζώου.
Τα αδέσποτα χρειάζονται συνεργασία που διαρκεί
Η βοήθεια σε ένα αδέσποτο δεν χρειάζεται να είναι θεαματική για να είναι πολύτιμη. Μπορεί να είναι σταθερή υποστήριξη μιας τοπικής ομάδας, προσφορά ειδών που πραγματικά χρειάζεται ένα καταφύγιο ή διαθέσιμος χρόνος για εθελοντισμό. Πριν συγκεντρώσουμε τροφές, κουβέρτες ή χρήματα, επικοινωνούμε με τον φορέα και μαθαίνουμε τις συγκεκριμένες ανάγκες του.
Η προσωρινή φιλοξενία είναι επίσης μια επιλογή, όταν υπάρχει κατάλληλος χώρος και σαφής συνεννόηση για τη διάρκεια, την κτηνιατρική φροντίδα και τη συνέχεια. Δεν είναι μικρή δέσμευση και δεν πρέπει να αναλαμβάνεται βιαστικά. Μπορεί, όμως, να αποτελέσει μια οργανωμένη γέφυρα προς ένα μόνιμο σπίτι.
Αν συναντήσουμε τραυματισμένο ή εμφανώς άρρωστο ζώο συντροφιάς, ζητούμε βοήθεια από κτηνίατρο και την αρμόδια υπηρεσία του δήμου. Περιγράφουμε με ακρίβεια το σημείο και την κατάσταση, κρατώντας πρώτα ασφαλείς εμάς και το ζώο. Η καλή πρόθεση αποδίδει περισσότερο όταν συνοδεύεται από συντονισμό.
Τα παιδιά μαθαίνουν τον σεβασμό βλέποντάς μας
Η Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων προσφέρεται για μια απλή συζήτηση στο σπίτι και στο σχολείο: το ζώο έχει δικές του ανάγκες και όρια. Δεν υπάρχει για να δέχεται κάθε αγκαλιά, κάθε παιχνίδι ή κάθε φωτογραφία που θέλουμε εμείς.
Μπορούμε να διδάξουμε στα παιδιά να πλησιάζουν ήρεμα, να ζητούν πρώτα την άδεια του ανθρώπου που φροντίζει το ζώο και να αφήνουν χώρο όταν εκείνο απομακρύνεται. Οι ενήλικοι επιβλέπουν την επαφή. Και δίνουν το παράδειγμα: με ήρεμη συμπεριφορά, χωρίς πειράγματα και χωρίς να μετατρέπουν τον φόβο ενός ζώου σε αστείο.
Η ημέρα αφορά και τα ζώα που δεν ζουν δίπλα μας
Ο σκύλος και η γάτα είναι οικείοι σύντροφοι, αλλά η ευθύνη μας δεν τελειώνει στην πόρτα του σπιτιού. Αφορά και τα ζώα που εκτρέφονται για παραγωγή τροφίμων. Ο WOAH αναπτύσσει πρότυπα ευζωίας για διαφορετικά περιβάλλοντα, μεταξύ άλλων για τη μεταφορά και τη σφαγή ζώων. Η φροντίδα τους είναι συγκεκριμένο πεδίο κανόνων, επιστημονικής γνώσης και ελέγχου.
Αφορά επίσης την άγρια ζωή. Εκεί η φροντίδα συχνά σημαίνει να κρατήσουμε απόσταση. Δεν χρειάζεται κάθε ζώο που βλέπουμε μόνο του να «σωθεί». Η ΑΝΙΜΑ επισημαίνει ότι ορισμένοι νεοσσοί που φαίνονται εγκαταλελειμμένοι έχουν τους γονείς τους κοντά. Η επικοινωνία με κέντρο περίθαλψης και η αποστολή φωτογραφίας βοηθούν να δοθούν κατάλληλες οδηγίες.
Αν βρούμε τραυματισμένο άγριο ζώο, σημειώνουμε την ακριβή τοποθεσία και επικοινωνούμε με εξειδικευμένο φορέα. Δεν αυτοσχεδιάζουμε με τάισμα, φάρμακα ή προσπάθεια ανατροφής. Στόχος της περίθαλψης, όπως υπογραμμίζει η ΑΝΙΜΑ, είναι η επιστροφή στο φυσικό περιβάλλον όπου αυτό είναι εφικτό. Η προστασία της άγριας ζωής περιλαμβάνει και τον χώρο της: φύση χωρίς τα σκουπίδια μας, χωρίς άσκοπη ενόχληση και χωρίς αναζήτηση μιας φωτογραφίας με κάθε κόστος.
Μια μικρή απόφαση για την 4η Οκτωβρίου
Δεν χρειάζεται να κάνουμε τα πάντα σε μία ημέρα. Χρειάζεται να διαλέξουμε κάτι χρήσιμο που μπορούμε να συνεχίσουμε:
- Να οργανώσουμε τον προληπτικό έλεγχο του κατοικιδίου μας και να ελέγξουμε τα στοιχεία του στο μητρώο.
- Να συζητήσουμε σοβαρά την υιοθεσία, χωρίς βιασύνη και με σχέδιο για τη μακροχρόνια φροντίδα.
- Να ρωτήσουμε ένα καταφύγιο ή μια τοπική φιλοζωική ομάδα ποια βοήθεια χρειάζεται τώρα.
- Να μάθουμε στα παιδιά έναν απλό κανόνα σεβασμού και να τον εφαρμόσουμε πρώτοι.
- Να αποθηκεύσουμε τα στοιχεία ενός φορέα περίθαλψης άγριας ζωής, ώστε να ξέρουμε πού θα απευθυνθούμε αν χρειαστεί.
Η αξία της Παγκόσμιας Ημέρας των Ζώων θα φανεί και την επόμενη μέρα: σε μια βόλτα που δεν αναβάλαμε, σε μια φροντίδα που οργανώσαμε, σε ένα ζώο που βοηθήσαμε σωστά. Η αγάπη για τα ζώα αποκτά βάρος όταν γίνεται σταθερή ευθύνη.
Πηγή: World Animal Day — Naturewatch Foundation, Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων (WOAH), Εθνικό Μητρώο Ζώων Συντροφιάς — pet.gov.gr, Αμερικανική Κτηνιατρική Ένωση (AVMA), ΑΝΙΜΑ — Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής.